Tỏi tây (Leek)
Bằng chứng trung bìnhPhân loại: Rau củ
11 nghiên cứu trích dẫn · 11 đã xác minh nguồn gốc
Tóm Tắt Nhanh (Quick Takeaway)
Kết luận lâm sàng: Tỏi tây là loại rau thuộc chi Allium, giàu vitamin K và folate, thường được dùng trong chế độ ăn giàu allium – loại chế độ ăn có liên quan đến giảm nguy cơ ung thư dạ dày trong các phân tích gộp. Bằng chứng ở mức vừa phải.
- Chế độ ăn giàu allium có liên quan đến giảm đáng kể nguy cơ ung thư dạ dày trong các phân tích gộp
- Allium cô đặc (tỏi) giúp hạ huyết áp ở người lớn bị tăng huyết áp trong các thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng
- Allium nhóm tỏi làm giảm nhẹ cholesterol toàn phần và LDL
Khẩu phần tiêu chuẩn: 1 chén tỏi tây cắt nhỏ, sống (89 g). Ăn cả phần (với vỏ nếu ăn được); ưu tiên ăn cả quả hơn là nước ép.
Nhìn chung rất an toàn khi dùng làm thực phẩm. Fructan loại inulin làm tỏi tây thuộc nhóm thực phẩm giàu FODMAP, có thể gây đầy hơi, chướng bụng hoặc tiêu chảy ...
🔬 Hoạt chất này là gì?
✨ Lợi ích sức khỏe đã ghi nhận
🧬 Hợp chất hoạt tính sinh học
- Hợp chất organosulfur (alliin/allicin, diallyl disulfide)
- Kaempferol và quercetin (flavonol)
- Fructan loại inulin (chất xơ prebiotic)
- Vitamin K1 (phylloquinone)
- Folate
- Saponin
⚖️ Liều dùng & Thời điểm tối ưu
Khẩu phần tiêu chuẩn: 1 chén tỏi tây cắt nhỏ, sống (89 g). Ăn cả phần (với vỏ nếu ăn được); ưu tiên ăn cả quả hơn là nước ép.
🛡️ Mức độ an toàn & Cảnh báo tác dụng phụ
Nhìn chung rất an toàn khi dùng làm thực phẩm. Fructan loại inulin làm tỏi tây thuộc nhóm thực phẩm giàu FODMAP, có thể gây đầy hơi, chướng bụng hoặc tiêu chảy ở người mắc hội chứng ruột kích thích (IBS). Hàm lượng vitamin K (khoảng 42 microgam mỗi chén) có thể ảnh hưởng đến liều dùng warfarin, vì vậy cần duy trì lượng ăn ổn định. Các chất bổ sung tỏi/allium cô đặc (không phải tỏi tây trong bữa ăn) có thể làm tăng nguy cơ chảy máu và nên tạm ngừng trước phẫu thuật. Dị ứng tiếp xúc hoặc dị ứng IgE với allium hiếm gặp.
⚠️ Tương tác thuốc & Thực phẩm cần chú ý
Chưa có báo cáo tương tác đáng kể.
Khám phá thêm
Các chủ đề liên quan giúp bạn so sánh và định hướng.
Câu hỏi thường gặp
Tỏi tây dùng để làm gì?▾
Tỏi tây có hiệu quả không – bằng chứng nói gì?▾
Liều dùng điển hình của tỏi tây là gì?▾
Tỏi tây có an toàn không? Có lưu ý hay tác dụng phụ gì?▾
Có bao nhiêu nghiên cứu ủng hộ tỏi tây?▾
Trích dẫn nghiên cứu
- Wan Q 2019 (2019)umbrella review of meta-analyses
Trong tổng hợp 16 phân tích gộp (50 kết quả), việc tiêu thụ nhiều rau họ hành (allium) có liên quan đến nguy cơ ung thư dạ dày thấp hơn (RR 0,78, KTC 95% 0,67-0,91) và tỏi làm giảm cholesterol toàn phần 17,2 mg/dL sau hơn 8 tuần.
Xem nghiên cứu → - Wang J 2015 (2015)meta-analysis of RCTs
Trong 17 thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng, bổ sung tỏi làm giảm huyết áp tâm thu 3,75 mmHg (KTC 95% -5,04 đến -2,45) và huyết áp tâm trương 3,39 mmHg (KTC 95% -4,14 đến -2,65) so với nhóm chứng, với tác dụng lớn hơn ở bệnh nhân tăng huyết áp.
Xem nghiên cứu → - Sun YE 2018 (2018)meta-analysis of RCTs
Phân tích gộp 39 thử nghiệm cho thấy tỏi làm giảm cholesterol toàn phần khoảng 17 mg/dL và LDL-C khoảng 9 mg/dL ở người trưởng thành có cholesterol nền tăng cao trong ít nhất 2 tháng.
Xem nghiên cứu → - Turati F 2015 (2015)systematic review and meta-analysis
Tiêu thụ rau họ hành cao hơn có liên quan nghịch với nguy cơ ung thư dạ dày, với tỷ số chênh gộp từ các nghiên cứu bệnh chứng là 0,54 (KTC 95% 0,43-0,65) khi so sánh mức tiêu thụ cao nhất với thấp nhất.
Xem nghiên cứu → - Wu X 2015 (2015)meta-analysis of prospective studies
Dữ liệu gộp từ các nghiên cứu thuần tập tiến cứu không tìm thấy mối liên quan có ý nghĩa giữa tiêu thụ rau họ hành và nguy cơ ung thư đại trực tràng, làm dịu bớt các tuyên bố từ dữ liệu bệnh chứng.
Xem nghiên cứu → - Halsted CH 2023 (2023)updated meta-analysis and review
Phân tích gộp cập nhật xác nhận tỏi làm giảm huyết áp ở người tăng huyết áp và cải thiện cholesterol huyết thanh ở mức khiêm tốn, hỗ trợ vai trò bổ trợ bảo vệ tim mạch của rau họ hành.
Xem nghiên cứu → - Wang PY 2016 (2016)meta-analysis of prospective cohorts
Mỗi khẩu phần rau bổ sung mỗi ngày có liên quan đến nguy cơ tiểu đường type 2 thấp hơn khoảng 10% (RR 0,90, KTC 95% 0,80-1,01), với rau xanh/lá và rau họ hành góp phần vào mô hình bảo vệ này.
Xem nghiên cứu → - Bordbar 2023 (2023)RCT
Trong một thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng mù đôi trên 97 trẻ bị giảm bạch cầu trung tính do sốt sau hóa trị, viên nang tỏi tây (Allium ampeloprasum) 500 mg hai lần mỗi ngày đạt phục hồi bạch cầu trung tính trong vòng 7 ngày ở 83,6% so với 54,2% ở nhóm giả dược (P<0,001) và xuất viện sớm hơn (67,3% so với 48%, P=0,028).
Xem nghiên cứu → - Li 2023 (AJCN) (2023)RCT
Trong một nghiên cứu theo dõi liên tục 22,3 năm từ thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng Shandong Intervention Trial (3229 người tham gia, 144 ca ung thư dạ dày mới mắc), việc tiêu thụ tỏi và rau họ hành (allium) có liên quan đến nguy cơ ung thư dạ dày thấp hơn (OR 0,83; KTC 95% 0,70-0,98 cho mỗi mức tăng 1 kg/năm; P-xu hướng = 0,02), trong khi tiêu thụ hành lá không cho thấy mối liên quan.
Xem nghiên cứu → - Ferro 2022 (StoP Project) (2022)Observational
Phân tích gộp từ Dự án Gộp Ung thư Dạ dày (StoP Project) cho thấy mối liên quan nghịch không có ý nghĩa thống kê giữa việc tiêu thụ rau họ hành so với không tiêu thụ (OR 0,84; KTC 95% 0,66-1,08), hành tây (OR 0,88; KTC 95% 0,77-1,01) và tỏi (OR 0,92; KTC 95% 0,80-1,06).
Xem nghiên cứu → - Wan 2022 (Front Nutr) (2021)Meta-analysis
Tổng quan hệ thống và phân tích gộp từ 22 nghiên cứu không tìm thấy mối liên quan có ý nghĩa giữa việc tiêu thụ nhiều rau họ hành và nguy cơ ung thư tổng thể (RR 0,97; KTC 95% 0,92-1,03), không có mối quan hệ liều-đáp ứng tuyến tính hoặc phi tuyến.
Xem nghiên cứu →
Cam kết chất lượng y khoa & Tính độc lập (E-E-A-T)
Nội dung hoạt chất và phân cấp bằng chứng được thẩm định y khoa dựa trên tổng quan nghiên cứu đối chứng (RCT, Meta-analysis) và cơ sở dữ liệu y tế quốc tế (NutriDex, PubMed, NIH ODS).
* Lưu ý y khoa: Thông tin mang tính chất tham khảo giáo dục, không phải là đơn thuốc và không thay thế chẩn đoán của bác sĩ điều trị.