Cây kế sữa (Milk Thistle (Silymarin))
Bằng chứng trái chiềuDanh pháp quốc tế: Silybum marianum
Phân loại: Tiêu hóa & Miễn dịch
21 nghiên cứu trích dẫn · 21 đã xác minh nguồn gốc
Tóm Tắt Nhanh (Quick Takeaway)
Kết luận lâm sàng: Cây kế sữa (Milk Thistle) với hoạt chất silymarin có thể giúp hạ men gan ALT/AST ở mức khiêm tốn trong bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu, nhưng bằng chứng chưa thuyết phục cho các bệnh gan nặng hơn. Bằng chứng tổng thể là trái chiều.
- Có thể giúp hạ men gan ALT/AST ở mức khiêm tốn trong bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu, mặc dù thay đổi này chỉ là dấu ấn thay thế, không phải kết cục lâm sàng đã được chứng minh.
- Cung cấp hoạt tính chống oxy hóa và chống viêm trong mô gan (dữ liệu cơ chế và tiền lâm sàng).
- Thường được dung nạp tốt, là lựa chọn bổ trợ ít rủi ro cho những người tìm kiếm hỗ trợ gan.
Liều điển hình là 140 mg silymarin, 2–3 lần mỗi ngày (khoảng 280–420 mg/ngày) dưới dạng chiết xuất chuẩn hóa (chứa khoảng 70–80% silymarin). Các thử nghiệm đã s...
Silymarin thường được dung nạp tốt; tác dụng phụ thường gặp nhất là các triệu chứng tiêu hóa nhẹ như đầy hơi, buồn nôn, đầy bụng, tiêu chảy không thường xuyên. ...
🔬 Hoạt chất này là gì?
✨ Lợi ích sức khỏe đã ghi nhận
🧬 Hợp chất hoạt tính sinh học
- Silymarin (phức hợp flavonolignan)
- Silibinin / silybin (silybin A và B, thành phần hoạt chất chính)
- Silychristin
- Silydianin
- Isosilybin
Bằng chứng theo kết quả
Chấm điểm từng kết quả dựa trên nghiên cứu trên người.
| Kết quả | Xu hướng | Độ mạnh | Mức ảnh hưởng | Nghiên cứu | Ghi chú | Nguồn |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Giảm men gan (ALT/AST) ở bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu (NAFLD/MASLD) | Có lợi | Bằng chứng trung bình | Nhỏ | 5 | Bổ sung silymarin (chiết xuất từ cây kế sữa) có thể giúp hạ men gan ở người bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu, nhưng mức độ cải thiện chỉ ở mức nhỏ và cần thêm nghiên cứu để khẳng định. | Xem |
| Không cải thiện tỷ lệ sống còn ở bệnh gan do rượu hoặc viêm gan virus (HBV/HCV) | Không tác dụng | Bằng chứng trung bình | Không đáng kể | 2 | Các nghiên cứu hiện tại cho thấy silymarin không mang lại lợi ích rõ rệt về tỷ lệ sống còn cho người bệnh gan do rượu hoặc viêm gan virus B, C. Tuy nhiên, cần thêm dữ liệu để đánh giá chính xác hơn. | Xem |
| Cải thiện triglyceride và HDL (gan nhiễm mỡ) | Có lợi | Bằng chứng sơ bộ | Nhỏ | 2 | Một số bằng chứng ban đầu cho thấy silymarin có thể giúp cải thiện chỉ số mỡ máu (triglyceride và HDL) ở người gan nhiễm mỡ, nhưng mức độ tác động nhỏ và cần nghiên cứu thêm. | Xem |
| Giảm đường huyết lúc đói và HbA1c (tiểu đường type 2) | Có lợi | Bằng chứng sơ bộ | Trung bình | 1 | Bằng chứng sơ bộ cho thấy silymarin có thể hỗ trợ giảm đường huyết lúc đói và HbA1c ở người tiểu đường type 2, với mức độ cải thiện khá, nhưng chỉ từ một nghiên cứu duy nhất. | Xem |
| Giảm tổn thương gan do thuốc chống lao | Có lợi | Bằng chứng sơ bộ | Trung bình | 1 | Silymarin có thể giúp giảm nguy cơ tổn thương gan do thuốc điều trị lao, theo một nghiên cứu sơ bộ, nhưng cần thêm bằng chứng để xác nhận. | Xem |
| Silibinin tiêm tĩnh mạch cho ngộ độc nấm Amanita | Có lợi | Bằng chứng sơ bộ | Lớn | 1 | Silibinin dùng đường tĩnh mạch cho thấy hiệu quả lớn trong điều trị ngộ độc nấm Amanita, nhưng chỉ dựa trên một nghiên cứu, cần thận trọng khi áp dụng. | Xem |
⚖️ Liều dùng & Thời điểm tối ưu
Liều điển hình là 140 mg silymarin, 2–3 lần mỗi ngày (khoảng 280–420 mg/ngày) dưới dạng chiết xuất chuẩn hóa (chứa khoảng 70–80% silymarin). Các thử nghiệm đã sử dụng liều lên đến 700 mg ba lần mỗi ngày an toàn.
🛡️ Mức độ an toàn & Cảnh báo tác dụng phụ
Silymarin thường được dung nạp tốt; tác dụng phụ thường gặp nhất là các triệu chứng tiêu hóa nhẹ như đầy hơi, buồn nôn, đầy bụng, tiêu chảy không thường xuyên. Phản ứng dị ứng có thể xảy ra ở những người nhạy cảm với họ Cúc (Asteraceae/Compositae) như cỏ phấn hương, hoa cúc, cúc vạn thọ, hoa cúc đại đóa. Silymarin có khả năng tương tác thuốc hạn chế nhưng thực tế: trong ống nghiệm nó có thể ức chế CYP2C9, vì vậy cần thận trọng với các thuốc có chỉ số điều trị hẹp chuyển hóa qua enzyme này (ví dụ warfarin – có thể tăng nguy cơ chảy máu). Không khuyến cáo sử dụng trong thời kỳ mang thai và cho con bú do thiếu dữ liệu an toàn trên người. Người bệnh tiểu đường nên theo dõi đường huyết vì silymarin có thể có tác dụng hạ đường huyết nhẹ. Quan trọng, cây kế sữa không nên được dùng thay thế cho điều trị dựa trên bằng chứng đối với viêm gan, xơ gan hoặc bệnh gan do rượu; bất kỳ ai được chẩn đoán bệnh gan nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng. Nên dùng sản phẩm chuẩn hóa và tránh các chế phẩm liều cao chưa được kiểm chứng.
⚠️ Tương tác thuốc & Thực phẩm cần chú ý
Silymarin có khả năng ức chế CYP2C9 trong ống nghiệm, do đó cần thận trọng khi dùng cùng các thuốc có chỉ số điều trị hẹp chuyển hóa qua enzyme này, như warfarin, có thể làm tăng nguy cơ chảy máu.
Khám phá thêm
Các chủ đề liên quan giúp bạn so sánh và định hướng.
Hoạt chất liên quan
Chất xơ Acacia (Kẹo Gum Arabic)
Bằng chứng trung bìnhAcacia senegal
Xem chi tiếtArabinoxylan
Bằng chứng trung bìnhCereal hemicellulose (AXOS)
Xem chi tiếtHoa cúc tím
Bằng chứng trái chiềuEchinacea purpurea, E. angustifolia, E. pallida
Xem chi tiếtGalactooligosaccharide (GOS)
Bằng chứng trung bìnhTrans-galactooligosaccharides
Xem chi tiếtTảo xoắn
Bằng chứng sơ bộArthrospira platensis (formerly Spirulina platensis; also classified as Limnospira)
Xem chi tiếtNấm vân chi
Bằng chứng sơ bộTrametes versicolor
Xem chi tiếtĐược xem xét cho mục tiêu
Đầy hơi, khó tiêu nên bổ sung gì? Bằng chứng thực sự về sức khỏe đường ruột
Psyllium, men vi sinh, chất xơ — đâu là lựa chọn thực sự hỗ trợ tiêu hóa theo bằng chứng? …
Xem mục tiêuSay rượu, mệt mỏi nên uống gì cho mau khỏe? Giải đáp từ bằng chứng khoa học
Caffeine, vitamin B12, NAC, gừng — chất nào giúp giảm triệu chứng say rượu theo bằng chứng…
Xem mục tiêuGiải độc gan: chất nào thực sự hỗ trợ gan theo bằng chứng, chất nào nên tránh?
NAC, curcumin, berberine, choline, cây kế sữa — chất nào thực sự hỗ trợ gan theo bằng chứn…
Xem mục tiêuCác dạng bổ sung
Nguồn: NIH Office of Dietary Supplements (ODS)
Câu hỏi thường gặp
Cây kế sữa (Silymarin) được dùng để làm gì?▾
Cây kế sữa có tác dụng gì đối với bệnh gan do rượu và viêm gan virus?▾
Cây kế sữa có an toàn không?▾
Cây kế sữa có tương tác với thuốc nào không?▾
Cây kế sữa có dùng được cho phụ nữ mang thai và cho con bú không?▾
Trích dẫn nghiên cứu
- 29 RCTs, 3,846 participants (2023)Systematic review
Trong tổng quan hệ thống năm 2023 này về các thử nghiệm trên nhiều bệnh gan khác nhau, 65,5% nghiên cứu báo cáo giảm men gan khi dùng silymarin, 20,7% không thay đổi, và 13,8% tăng — cho thấy tác động không nhất quán, phụ thuộc vào tình trạng bệnh.
Xem nghiên cứu → - 9 trials, 820 patients (2024)Meta-analysis
Phân tích gộp năm 2024 này trên bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu (MASLD/NAFLD) cho thấy silymarin làm giảm đáng kể ALT khoảng 17 IU/L và AST khoảng 13 IU/L so với nhóm chứng, với mức giảm lớn hơn sau 6 tháng, cùng với cải thiện khiêm tốn về triglyceride và HDL.
Xem nghiên cứu → - 13 RCTs, 915 participants (2007)Cochrane systematic review
Tổng quan Cochrane này không tìm thấy tác động đáng kể của cây kế sữa so với giả dược lên tỷ lệ tử vong do mọi nguyên nhân (RR 0,78, KTC 95% 0,53–1,15) trong bệnh gan do rượu và/hoặc viêm gan B/C, với các lợi ích rõ ràng biến mất trong các thử nghiệm chất lượng cao.
Xem nghiên cứu → - 154 patients (2012)Randomized controlled trial
Trong thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng mù đôi đa trung tâm này trên bệnh nhân viêm gan C mạn tính không đáp ứng với interferon, silymarin đường uống (420 hoặc 700 mg ba lần mỗi ngày trong 24 tuần) không làm giảm ALT huyết thanh hoặc HCV RNA nhiều hơn giả dược.
Xem nghiên cứu → - Narrative/safety review (2019)Safety review
Tổng quan an toàn cập nhật này kết luận silymarin được dung nạp tốt ngay cả ở liều cao (700 mg ba lần mỗi ngày trong 24 tuần), với hầu hết các tác dụng phụ tiêu hóa nhẹ và tương tác thuốc hạn chế qua trung gian cytochrome P450.
Xem nghiên cứu → - 5 RCTs, 270 patients (2016)meta-analysis
Tổng quan hệ thống và phân tích gộp năm 2016 trên Tạp chí Nghiên cứu Đái tháo đường cho thấy silymarin ở bệnh tiểu đường type 2 làm giảm đáng kể đường huyết lúc đói 26,86 mg/dL (KTC 95% -35,42 đến -18,30) và HbA1c 1,07% (KTC 95% -1,73 đến -0,40), mặc dù các tác giả đánh giá bằng chứng ở mức thấp đến rất thấp.
Xem nghiên cứu → - 5 RCTs, 1,198 patients (2019)meta-analysis
Phân tích gộp năm 2019 trên Tạp chí Tiêu hóa và Gan mật Canada cho thấy silymarin dự phòng làm giảm đáng kể tổn thương gan do thuốc chống lao gây ra ở tuần thứ 4 (RR 0,33, KTC 95% 0,15-0,75), tương đương giảm khoảng 67% nguy cơ tương đối so với giả dược.
Xem nghiên cứu → - 1,491 documented cases (2012)review
Tổng quan năm 2012 trên Tạp chí Dược phẩm Sinh học Hiện tại báo cáo rằng silibinin tiêm tĩnh mạch (Legalon SIL) dùng làm thuốc giải độc cho ngộ độc amatoxin từ nấm Amanita có liên quan đến tỷ lệ tử vong dưới 10% (khoảng 93% sống sót) so với tỷ lệ tử vong lịch sử trên 20%, nhờ chặn tái hấp thu độc tố ở gan.
Xem nghiên cứu → - NIH LiverTox safety assessment (2020)authoritative-database
Cơ sở dữ liệu LiverTox của NIH xếp hạng cây kế sữa/silymarin với điểm số khả năng E (khó có khả năng gây tổn thương gan có biểu hiện lâm sàng), kết luận rằng mặc dù được sử dụng rộng rãi nhưng nó không liên quan đến việc gây tăng men gan hoặc tổn thương gan cấp tính.
Xem nghiên cứu → - 33 RCTs, 1,943 participants (2024)meta-analysis
Đánh giá hệ thống và phân tích gộp liều-đáp ứng năm 2024 trên tạp chí Antioxidants cho thấy bổ sung silymarin làm giảm đáng kể cholesterol toàn phần, LDL, triglyceride, đường huyết lúc đói, HbA1c và huyết áp tâm thu, hỗ trợ tác dụng có lợi khiêm tốn đối với nhiều yếu tố nguy cơ tim mạch chuyển hóa.
Xem nghiên cứu → - 8 studies, 477 patients (2021)meta-analysis
Đánh giá hệ thống và phân tích gộp năm 2021 trên tạp chí Expert Review of Clinical Pharmacology cho thấy thêm silymarin vào các thuốc thải sắt tiêu chuẩn làm giảm đáng kể ferritin huyết thanh ở bệnh nhân beta-thalassemia phụ thuộc truyền máu so với chỉ dùng thuốc thải sắt, cho thấy cải thiện kiểm soát quá tải sắt.
Xem nghiên cứu → - 82 patients (crossover RCT) (2021)rct
Trong thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng chéo trên bệnh nhân beta-thalassemia thể nặng, silymarin 420 mg/ngày trong 12 tuần làm giảm đáng kể các dấu ấn viêm CRP và IL-6, đồng thời tăng IL-10 chống viêm so với giả dược.
Xem nghiên cứu → - Randomized placebo-controlled trial in breast cancer patients (2024)rct
Thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng giả dược năm 2024 trên tạp chí BMC Complementary Medicine and Therapies cho thấy silymarin 140 mg/ngày trong quá trình hóa trị có tác dụng bảo vệ gan trên một số chỉ số gan (đặc biệt là phosphatase kiềm và bilirubin), gợi ý cải thiện chức năng gan so với giả dược.
Xem nghiên cứu → - 10 trials (2019)meta-analysis
Đánh giá hệ thống và phân tích gộp năm 2019 của các thử nghiệm lâm sàng cho thấy silymarin làm giảm cholesterol toàn phần, LDL và triglyceride chủ yếu khi kết hợp với các phương pháp điều trị hạ lipid khác thay vì đơn trị liệu, không có tác dụng đáng kể lên HDL.
Xem nghiên cứu → - Zhong 2024 (Can Liver J) (2024)Meta-analysis
Đánh giá hệ thống và phân tích gộp 9 thử nghiệm trên bệnh nhân MASLD cho thấy silymarin làm giảm đáng kể ALT (MD -17,12 U/L, 95% CI -28,81 đến -4,43, p<0,004) và AST (MD -12,56 U/L, 95% CI -19,02 đến -6,10, p<0,0001).
Xem nghiên cứu → - BMC Complement Med Ther 2025 (2025)Meta-analysis
Phân tích gộp 55 thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng (3.545 bệnh nhân) cho thấy silymarin làm giảm đáng kể ALT (SMD -0,912, 95% CI -1,177 đến -0,646) và AST (SMD -0,670, 95% CI -0,931 đến -0,408), với hiệu quả lớn nhất ở liều <400 mg/ngày trong ≤2 tháng, không có tác dụng lên ALP.
Xem nghiên cứu → - Food Sci Nutr 2024 (2024)Meta-analysis
Một tổng quan hệ thống và phân tích gộp (7 thử nghiệm silymarin, khoảng 566 người tham gia) cho thấy silymarin làm giảm ALT (chênh lệch trung bình -6,44 U/L, khoảng tin cậy 95% từ -10,03 đến -2,85, p=0,0004) và AST (chênh lệch trung bình -6,99 U/L, khoảng tin cậy 95% từ -8,56 đến -5,42, p<0,00001) ở bệnh gan nhiễm mỡ liên quan rối loạn chuyển hóa (MASLD).
Xem nghiên cứu → - Kalopitas et al. 2021 (Nutrition) (2021)Meta-analysis
Tổng quan hệ thống/phân tích gộp của 8 thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng (RCT) trên bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu (NAFLD): silymarin làm giảm transaminase (ALT và AST) có ý nghĩa thống kê so với giả dược, không phụ thuộc vào giảm cân; các tác giả lưu ý chất lượng các thử nghiệm đưa vào còn khiêm tốn.
Xem nghiên cứu → - Wah Kheong et al. 2017 (NASH RCT) (2017)RCT
Thử nghiệm ngẫu nhiên mù đôi, 99 bệnh nhân viêm gan nhiễm mỡ không do rượu (NASH) có sinh thiết xác nhận, dùng silymarin 700 mg ba lần mỗi ngày trong 48 tuần. Không đạt tiêu chí chính (giảm ≥30% điểm NAS: 32,7% so với 26,0% ở giả dược, P=0,467), nhưng tỷ lệ bệnh nhân dùng silymarin có giảm ≥1 điểm xơ hóa trên mô học cao hơn đáng kể (22,4% so với 6,0%, P=0,023) và giảm ≥30% độ cứng gan (24,2% so với 2,3%, P=0,002); thuốc an toàn và dung nạp tốt.
Xem nghiên cứu → - Voroneanu et al. 2016 (J Diabetes Res) (2016)Meta-analysis
Tổng quan hệ thống/phân tích gộp của 5 RCT (270 bệnh nhân) trên bệnh tiểu đường type 2: silymarin làm giảm đáng kể đường huyết lúc đói (-26,86 mg/dL; khoảng tin cậy 95% từ -35,42 đến -18,30) và HbA1c (-1,07%; khoảng tin cậy 95% từ -1,73 đến -0,40), không ảnh hưởng đến hồ sơ lipid; chất lượng bằng chứng thấp với độ không đồng nhất cao, nên không có khuyến nghị chính thức.
Xem nghiên cứu → - Gillessen et al. 2022 (International Consensus) (2022)Guideline
Khuyến nghị đồng thuận của hội đồng chuyên gia quốc tế: dựa trên bằng chứng tiền lâm sàng và lâm sàng về tác dụng chống oxy hóa, chống viêm và chống xơ hóa, công nhận silymarin là chất chống oxy hóa bảo vệ gan cho bệnh gan do độc chất (bệnh gan do rượu, NAFLD/MAFLD, tổn thương gan do thuốc, xơ gan), với thay đổi lối sống vẫn là nền tảng trong quản lý bệnh gan nhiễm mỡ.
Xem nghiên cứu →
Nghiên cứu tham khảo bổ sung
Nguồn: PubMed / Europe PMC
Quan điểm của Hiệp hội Dinh dưỡng Thể thao Quốc tế: tác động của các chất chống oxy hóa trong chế độ ăn đối với hiệu suất tập luyện và thể thao.
2026
Vai trò tiềm năng của Polyphenol đối với quá trình kết tập tiểu cầu và đông máu.
2026
Tái lập trình oxy hóa khử ở gan bệnh lý bằng flavonoid trong chế độ ăn: Từ tín hiệu phân tử đến tương tác trục ruột-gan.
2026
Ảnh hưởng của việc bổ sung phức hợp probiotic và thảo dược đến tình trạng sức khỏe, thành phần khoáng chất và đặc điểm hình thái xương của cừu vỗ béo.
2026
Thông tin chi tiết về phiên mã đối với độc tính gan do aflatoxin B1 gây ra và tác dụng so sánh của các loại thảo dược ở lợn.
2026
Xác định các yếu tố nguy cơ di truyền liên quan đến suy gan cấp do thảo dược và thực phẩm bổ sung bằng phân tích giải trình tự toàn bộ vùng mã hóa (WES).
2025
Các mô hình sử dụng thực phẩm bổ sung ở bệnh nhân mắc bệnh gan nhiễm mỡ tại Hoa Kỳ: Vitamin, khoáng chất và thảo dược.
2025
Tác động của việc bổ sung Silymarin đối với chức năng gan và hồ sơ enzyme ở các bệnh gan mạn tính có nguyên nhân khác nhau.
2024
Tác dụng bảo vệ gan thận của silymarin ở bệnh nhân ung thư đang hóa trị: một thử nghiệm ngẫu nhiên, có đối chứng giả dược.
2024
Thực phẩm bổ sung có nguồn gốc thực vật giúp cải thiện các chỉ số giải độc chuyển hóa và chất lượng cuộc sống: Một thử nghiệm lâm sàng giai đoạn II đa trung tâm, ngẫu nhiên, mù đôi, có đối chứng giả dược.
2023
Tác dụng chống oxy hóa của thực phẩm bổ sung chứa S-Acetyl-Glutathione lên men và Silybin trên chó mắc bệnh gan.
2023
Các yếu tố liên quan đến việc sử dụng thực phẩm bổ sung lâu dài ở những người sống sót sau ung thư vú tại Hàn Quốc: Một nghiên cứu cắt ngang.
2023
Việc sử dụng thực phẩm bổ sung ở bệnh nhân ung thư ngoại trú: Một khảo sát về tỷ lệ phổ biến, động lực và thái độ.
2021
Việc sử dụng thực phẩm bổ sung và tương tác với Tamoxifen và các thuốc ức chế aromatase ở những người sống sót sau ung thư vú tham gia các chương trình can thiệp lối sống.
2021
Tổn thương gan do thảo dược và thực phẩm bổ sung: Những điểm nổi bật từ các tài liệu gần đây.
2021
Top sản phẩm chứa hoạt chất này
| Sản phẩm | Giá | Xem |
|---|---|---|
Pharmacity Drinktox hỗ trợ giảm khó chịu do uống rượu bia (10 chai x 75ml) pharmacity | 42.000đ | Chi tiết |
Dây Thìa Canh Dân Khang hỗ trợ làm giảm đường huyết hộp 30 viên ankhang | 76.000đ | Chi tiết |
Thực phẩm bảo vệ sức khoẻ Chức Năng Gan Bảo Nguyên (Hộp 3 vỉ 10 viên) trungson | 94.392đ | Chi tiết |
Viên uống Silymarin B-Complex Extra giúp mát gan, lợi mật, tăng cường chức năng gan (10 vỉ x 10 viên) trungson | 100.000đ | Chi tiết |
Viên uống Cadumarin Fort Mediphar bổ gan, bảo vệ tế bào gan (10 vỉ x 10 viên) trungson | 110.000đ | Chi tiết |
Thực Phẩm Bảo Vệ Sức Khỏe Viên Uống Decumar Advanced hasaki | 138.000đ | Chi tiết |
Thực phẩm bảo vệ sức khỏe Livsin-94 Forte - Thanh nhiệt, mát gan (Hộp 60 viên) trungson | 150.000đ | Chi tiết |
Thực phẩm bảo vệ sức khỏe Giải Độc Gan Cà Gai Leo Kawa Hộp 40 Viên ankhang | 152.100đ | Chi tiết |
Viên uống Herbal Wellness Bổ Gan Trường Sinh hỗ trợ cải thiện chức năng gan (Hộp 30 viên) pharmacity | 153.300đ | Chi tiết |
Viên uống Shincare Liver - Hỗ trợ giải độc gan, tăng cường chức năng gan (Hộp 30 viên) trungson | 168.000đ | Chi tiết |
Cam kết chất lượng y khoa & Tính độc lập (E-E-A-T)
Nội dung hoạt chất và phân cấp bằng chứng được thẩm định y khoa dựa trên tổng quan nghiên cứu đối chứng (RCT, Meta-analysis) và cơ sở dữ liệu y tế quốc tế (NutriDex, PubMed, NIH ODS).
* Lưu ý y khoa: Thông tin mang tính chất tham khảo giáo dục, không phải là đơn thuốc và không thay thế chẩn đoán của bác sĩ điều trị.