Tăng đề kháng nên bổ sung gì? Đánh giá bằng chứng về các chất hỗ trợ miễn dịch

Hệ miễn dịch của chúng ta chủ yếu được định hình bởi giấc ngủ, dinh dưỡng và việc khắc phục các thiếu hụt, nhưng một số ít thực phẩm bổ sung có dữ liệu thử nghiệm thực sự, trong khi nhiều loại được quảng cáo là tăng cường miễn dịch lại không có bằng chứng rõ ràng. Bài viết này sẽ đánh giá mức độ bằng chứng cho từng loại, từ vitamin D, kẽm đến echinacea và nấm dược liệu. Không có gì trong số này có tác dụng điều trị, ngăn ngừa hoặc chữa khỏi nhiễm trùng. Trong số các chất được nghiên cứu, omega-3 (EPA/DHA), vitamin B12, vitamin D3 được xếp hạng bằng chứng mạnh nhất, trong khi ashwagandha (một loại thảo dược thích ứng) có bằng chứng ở mức trung bình. Vitamin D3 nổi bật nhất: nếu bạn thực sự thiếu hụt, việc bổ sung đúng liều sẽ mang lại lợi ích vượt trội so với người đã đủ. Liều duy trì thường là 1.000–2.000 IU mỗi ngày, nhưng cần xét nghiệm máu để điều chỉnh. Kẽm và vitamin C xếp ở mức trung bình; kẽm với liều 8–11 mg mỗi ngày là đủ cho người lớn, còn viên ngậm kẽm liều cao (75 mg trở lên) chỉ nên dùng vài ngày khi bị cảm lạnh. Vitamin C bão hòa mô ở mức khoảng 200 mg, dùng quá nhiều sẽ bị đào thải và có thể gây tiêu chảy. Các chất có bằng chứng trung bình khác bao gồm astragalus (hoàng kỳ), blackcurrant (nho đen), cantaloupe melon (dưa lưới), cranberry (nam việt quất), tỏi, gừng, bưởi, ổi, chanh, quýt, NAC, cam, đu đủ, vitamin C và kẽm. Ví dụ, tỏi với liều 300–900 mg bột mỗi ngày có thể hỗ trợ tim mạch, nhưng không có bằng chứng mạnh về phòng chống nhiễm trùng. Gừng 1–1,5 g mỗi ngày giúp giảm buồn nôn, nhưng tác dụng miễn dịch còn hạn chế. Bưởi và các loại quả có múi khác chứa furanocoumarin có thể ảnh hưởng đến chuyển hóa thuốc qua enzyme CYP3A4 ở ruột, vì vậy cần thận trọng khi dùng chung với thuốc kê đơn. Ở mức bằng chứng sơ bộ, có nhiều loại thảo dược và trái cây như cordyceps, curcumin (nghệ), elderberry (cơm cháy đen), goji berry (câu kỷ tử), linh chi, nhân sâm Panax, schisandra (ngũ vị tử), spirulina (tảo xoắn), và nấm đuôi gà tây (PSK/PSP). Chúng thường được dùng ở dạng chiết xuất hoặc quả tươi, nhưng bằng chứng về tác dụng tăng cường miễn dịch còn sơ khai. Một số loại quả như khế (starfruit) chống chỉ định tuyệt đối ở người bệnh thận mạn tính do nguy cơ nhiễm độc thần kinh. Hạt và vỏ của một số loại như mãng cầu xiêm (soursop), na (sugar apple) chứa độc tố acetogenin, không được ăn. Echinacea và probiotics có bằng chứng hỗn hợp. Echinacea thường được dùng 300–500 mg chiết xuất khô, nhưng kết quả chống cảm lạnh không nhất quán. Probiotics với liều 1–10 tỷ CFU mỗi ngày có thể hỗ trợ tiêu hóa, nhưng cần chọn chủng phù hợp với từng mục đích. Selenium có bằng chứng hỗn hợp, nhưng cần thận trọng vì khoảng an toàn hẹp: không vượt quá 400 mcg mỗi ngày. Nhìn chung, ngủ đủ giấc, ăn uống lành mạnh và tiêm vaccine vẫn hiệu quả hơn bất kỳ loại bổ sung nào. Trước khi dùng bất kỳ sản phẩm nào, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ, đặc biệt nếu bạn đang dùng thuốc điều trị.