Tăng sức bền nên bổ sung gì? Chất nào có bằng chứng mạnh cho sức bền?
Hướng dẫn chọn hoạt chất theo mục tiêu · chấm điểm bằng chứng · Nguồn: NutriDex
Dù bạn đang tập luyện cho một cuộc đua, vượt qua các buổi tập dài hay chỉ đơn giản là tìm kiếm thêm năng lượng cho các hoạt động hàng ngày, thực phẩm bổ sung là một cách phổ biến mà nhiều người sử dụng để tăng cường sức bền và độ dẻo dai. Bằng chứng ở đây rất mạnh ở nhóm đầu và yếu dần ở phía dưới, vì vậy chúng tôi phân loại từng lựa chọn dựa trên những gì các thử nghiệm thực tế cho thấy. Caffeine, beta-alanine và creatine monohydrate có sự hỗ trợ mạnh mẽ nhất từ các thử nghiệm ngẫu nhiên về hiệu suất, khả năng chống mệt mỏi và cường độ vận động cao. Thấp hơn một bậc, củ dền và nitrat trong chế độ ăn, L-citrulline và các thực phẩm giàu nitrat hoặc polyphenol như dưa hấu, lựu, nho đen và chuối có bằng chứng vừa phải về hiệu quả vận động, lưu lượng máu và phục hồi. Các chất thích ứng (adaptogen) như rhodiola và nhân sâm Panax, cùng với taurine và hợp chất ty thể mới hơn là urolithin A, vẫn còn ở mức sơ bộ, dựa trên các nghiên cứu nhỏ hoặc giai đoạn đầu. Cordyceps cho thấy kết quả thực sự trái chiều. Chúng tôi bao gồm bối cảnh liều dùng và lưu ý an toàn cho từng loại. Đây là thông tin giáo dục, không phải lời khuyên y tế; hãy nói chuyện với bác sĩ hoặc dược sĩ của bạn trước khi bắt đầu bất kỳ chất bổ sung nào.
Trong số các chất bổ sung được đánh giá, ba chất có bằng chứng mạnh nhất là beta-alanine, caffeine và creatine monohydrate. Beta-alanine, với liều 3,2–6,4 g mỗi ngày chia nhỏ để giảm cảm giác ngứa ran, giúp đệm axit trong cơ, hỗ trợ các bài tập cường độ cao; lợi ích tích lũy sau 2–4 tuần. Caffeine, dùng 3–6 mg/kg trước khi tập, là chất hỗ trợ ergogenic đáng tin cậy nhất cho nỗ lực bền bỉ, nhưng cần giữ dưới 400 mg mỗi ngày để tránh tác dụng phụ. Creatine monohydrate, với liều 3–5 g mỗi ngày (hoặc nạp 20 g/ngày chia nhỏ trong 5–7 ngày nếu muốn nhanh bão hòa), là chất bổ sung hiệu suất được nghiên cứu nhiều nhất. Ở mức bằng chứng vừa phải, củ dền và nitrat (khoảng 6–13 mmol nitrat vô cơ mỗi ngày) cải thiện kinh tế vận động và lưu lượng máu; L-citrulline (6–8 g citrulline malate hoặc 3–4 g L-citrulline tinh khiết trước tập 60 phút) cũng có tác dụng tương tự. Các loại trái cây như chuối (một quả cỡ vừa cung cấp khoảng 105 kcal và 422 mg kali), dưa hấu, lựu, nho đen có bằng chứng vừa phải nhờ polyphenol và nitrat, nhưng các thử nghiệm thường dùng chiết xuất cô đặc vượt xa lượng ăn thông thường.
Đối với các chất thích ứng, rhodiola rosea (200–600 mg mỗi ngày, chuẩn hóa 3% rosavins / 1% salidroside) và nhân sâm Panax (200–400 mg mỗi ngày) có bằng chứng sơ bộ về giảm mệt mỏi và tăng sức bền. Taurine (1–3 g mỗi ngày) cũng ở mức sơ bộ, chưa đủ khẳng định. Urolithin A (500–1000 mg mỗi ngày) là hợp chất mới, nghiên cứu còn hạn chế. Cordyceps (1–3 g mỗi ngày) cho kết quả trái chiều. Maltodextrin được FDA công nhận là an toàn (GRAS) nhưng không có bằng chứng trực tiếp về sức bền. Nhìn chung, hãy ưu tiên caffeine và creatine trước, sau đó mới đến các lựa chọn khác, và luôn tham khảo ý kiến chuyên gia y tế.
Câu hỏi thường gặp
Chất bổ sung tốt nhất cho sức bền và độ dẻo dai là gì?▾
Ba chất có bằng chứng mạnh là caffeine, beta-alanine và creatine monohydrate. Caffeine là chất hỗ trợ ergogenic đáng tin cậy nhất cho nỗ lực bền bỉ. Beta-alanine giúp đệm axit trong cơ, hữu ích nhất trong các bài tập cường độ cao khi cơ bắp hoặc phổi bị đốt cháy. Creatine là chất bổ sung hiệu suất được nghiên cứu nhiều nhất. Nitrat từ củ dền và L-citrulline ở mức bằng chứng vừa phải cho hiệu quả vận động và lưu lượng máu.
Tôi nên uống bao nhiêu và bao lâu thì thấy cải thiện sức bền?▾
Caffeine có tác dụng ngay trong ngày với liều 3-6 mg/kg trước khi tập. Beta-alanine khác: 3,2-6,4 g/ngày chia nhỏ, lợi ích tích lũy sau khoảng 2-4 tuần. Creatine dùng 3-5 g mỗi ngày, hoặc 20 g/ngày chia nhỏ trong 5-7 ngày nếu muốn bão hòa nhanh. Nước ép củ dền cung cấp khoảng 6-13 mmol nitrat mỗi ngày. Phản ứng của mỗi người rất khác nhau, vì vậy hãy thử trong một thời gian hợp lý.
Các chất bổ sung sức bền có an toàn không và chúng có tương tác với thuốc huyết áp không?▾
Hầu hết là an toàn, nhưng có những lưu ý. Nitrat từ củ dền và L-citrulline đều làm tăng nitric oxide, do đó cần thận trọng nếu bạn đang dùng nitrat hoặc thuốc huyết áp. Giữ caffeine dưới 400 mg/ngày, hoặc khoảng 200 mg khi mang thai, vì dư thừa có thể gây hồi hộp, lo lắng và ngủ kém. Creatine rất an toàn nhưng cần trao đổi với bác sĩ nếu bạn có bệnh thận. Cảm giác ngứa ran của beta-alanine là vô hại. Hãy kiểm tra danh sách thuốc của bạn với bác sĩ hoặc dược sĩ.
Nước ép củ dền hoặc taurine có thực sự đáng dùng cho sức bền không?▾
Nitrat từ củ dền có bằng chứng vừa phải, nghĩa là có thể có cải thiện thực sự nhưng khiêm tốn về kinh tế vận động, không chắc chắn tuyệt đối. Taurine ở mức sơ bộ, vì vậy hãy coi các tuyên bố về sức bền là chưa được chứng minh. Các loại trái cây như dưa hấu, chuối, lựu và nho đen là thực phẩm tốt, nhưng các thử nghiệm đằng sau chúng còn nhỏ và các chiết xuất cô đặc vượt xa lượng ăn thông thường. Hãy chi tiền cho caffeine và creatine trước bất cứ thứ gì khác.
Nguồn: NutriDex · Nội dung giáo dục, không thay thế tư vấn y tế.