Quả cơm cháy (Elderberry (Sambucus))
Bằng chứng sơ bộDanh pháp quốc tế: Sambucus nigra
Phân loại: Tiêu hóa & Miễn dịch
9 nghiên cứu trích dẫn · 9 đã xác minh nguồn gốc
Tóm Tắt Nhanh (Quick Takeaway)
Kết luận lâm sàng: Cây cơm cháy (Sambucus) có thể giúp rút ngắn thời gian mắc các triệu chứng hô hấp trên (cảm lạnh/cúm) khoảng 1-4 ngày trong một số thử nghiệm nhỏ, nhưng thử nghiệm chặt chẽ nhất lại không thấy lợi ích. Bằng chứng ở người hiện ở mức sơ bộ.
- Có thể giúp rút ngắn thời gian mắc các triệu chứng hô hấp trên (cảm lạnh/cúm) khoảng 1-4 ngày trong một số thử nghiệm nhỏ, mặc dù thử nghiệm chặt chẽ nhất không thấy lợi ích.
- Có thể giảm mức độ nghiêm trọng của triệu chứng cảm lạnh trong một số nghiên cứu, đặc biệt khi bắt đầu sớm.
- Các chất chiết xuất giàu anthocyanin cho thấy hoạt tính kháng virus và điều hòa miễn dịch trong các nghiên cứu phòng thí nghiệm (in vitro), nhưng điều này không chắc chắn chuyển thành kết quả lâm sàng.
Dùng chiết xuất hoặc siro cơm cháy đen tiêu chuẩn khoảng 600-900 mg mỗi ngày (hoặc khoảng 15 ml siro, tối đa 4 lần mỗi ngày) khi bắt đầu có triệu chứng cảm lạnh...
Không bao giờ ăn quả cơm cháy sống hoặc chưa chín, và tránh lá, thân, vỏ và rễ: chúng chứa glycoside cyanogen (sambunigrin, prunasin) có thể giải phóng xyanua, ...
🔬 Hoạt chất này là gì?
✨ Lợi ích sức khỏe đã ghi nhận
🧬 Hợp chất hoạt tính sinh học
- Anthocyanin (cyanidin-3-glucoside, cyanidin-3-sambubioside)
- Flavonol (quercetin, rutin, kaempferol)
- Axit phenolic (axit chlorogenic)
- Glycoside cyanogen (sambunigrin, prunasin) – độc, có chủ yếu trong quả sống/chưa chín, lá, vỏ cây
Bằng chứng theo kết quả
Chấm điểm từng kết quả dựa trên nghiên cứu trên người.
| Kết quả | Xu hướng | Độ mạnh | Mức ảnh hưởng | Nghiên cứu | Ghi chú | Nguồn |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Thời gian kéo dài các triệu chứng nhiễm trùng đường hô hấp trên (cảm lạnh/cúm) | Trái chiều | Bằng chứng trái chiều | Nhỏ | 4 | Kết quả không đồng nhất, mức độ ảnh hưởng nhỏ, dựa trên 4 nghiên cứu. | Xem |
| Mức độ nghiêm trọng của triệu chứng cảm lạnh | Có lợi | Bằng chứng sơ bộ | Nhỏ | 2 | Kết quả sơ bộ cho thấy có lợi, mức độ ảnh hưởng nhỏ, dựa trên 2 nghiên cứu. | Xem |
| Bệnh cúm khi dùng đơn lẻ | Có hại | Bằng chứng sơ bộ | Nhỏ | 1 | Kết quả sơ bộ cho thấy có hại, mức độ ảnh hưởng nhỏ, dựa trên 1 nghiên cứu. | Xem |
⚖️ Liều dùng & Thời điểm tối ưu
Dùng chiết xuất hoặc siro cơm cháy đen tiêu chuẩn khoảng 600-900 mg mỗi ngày (hoặc khoảng 15 ml siro, tối đa 4 lần mỗi ngày) khi bắt đầu có triệu chứng cảm lạnh/cúm, trong tối đa khoảng 5-10 ngày. Chỉ sử dụng các sản phẩm thương mại đã được nấu chín, không bao giờ dùng quả sống.
🛡️ Mức độ an toàn & Cảnh báo tác dụng phụ
Không bao giờ ăn quả cơm cháy sống hoặc chưa chín, và tránh lá, thân, vỏ và rễ: chúng chứa glycoside cyanogen (sambunigrin, prunasin) có thể giải phóng xyanua, gây buồn nôn, nôn, đau bụng, yếu cơ, và với lượng lớn hơn có thể gây chóng mặt, co giật hoặc tử vong. Nấu chín hoặc chế biến thương mại làm giảm đáng kể các độc tố này, vì vậy chỉ dùng siro, chiết xuất hoặc viên ngậm được bào chế đúng cách. Dữ liệu an toàn lâu dài còn hạn chế; các sản phẩm thương mại thường được dung nạp tốt trong thời gian ngắn, thỉnh thoảng có rối loạn tiêu hóa nhẹ. Thận trọng ở người suy giảm miễn dịch hoặc đang dùng thuốc ức chế miễn dịch/điều hòa miễn dịch và ở bệnh tự miễn, vì cơm cháy kích thích hoạt động miễn dịch (mối lo ngại lý thuyết về 'cytokine' vẫn chưa được chứng minh). Không nên dùng trong các bệnh cấp tính nghiêm trọng hoặc COVID-19 như một phương pháp điều trị. Tránh dùng cho phụ nữ mang thai và cho con bú do thiếu dữ liệu an toàn, và thận trọng khi dùng cho trẻ nhỏ. Người bị tiểu đường hoặc đang dùng thuốc lợi tiểu nên lưu ý khả năng tác dụng cộng gộp; tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi kết hợp với thuốc kháng virus kê đơn hoặc các loại thuốc khác.
⚠️ Tương tác thuốc & Thực phẩm cần chú ý
Chưa có báo cáo tương tác đáng kể.
Khám phá thêm
Các chủ đề liên quan giúp bạn so sánh và định hướng.
So sánh đối đầu
Hoạt chất liên quan
Beta-glucan
Bằng chứng mạnh(1,3/1,4)-β-D-glucan
Xem chi tiếtGalactooligosaccharide (GOS)
Bằng chứng trung bìnhTrans-galactooligosaccharides
Xem chi tiếtOligosaccharide sữa mẹ (2'-FL)
Bằng chứng trung bình2'-fucosyllactose
Xem chi tiếtCây kế sữa
Bằng chứng trái chiềuSilybum marianum
Xem chi tiếtGum Guar thủy phân một phần (PHGG)
Bằng chứng trung bìnhSunfiber
Xem chi tiếtNấm vân chi
Bằng chứng sơ bộTrametes versicolor
Xem chi tiếtCác dạng bổ sung
Nguồn: NIH Office of Dietary Supplements (ODS)
Câu hỏi thường gặp
Cây cơm cháy (Sambucus) được dùng để làm gì?▾
Cây cơm cháy (Sambucus) có hiệu quả không – bằng chứng nói gì?▾
Liều điển hình của cây cơm cháy (Sambucus) là gì?▾
Cây cơm cháy (Sambucus) có an toàn không? Có lưu ý hay tác dụng phụ gì?▾
Có bao nhiêu nghiên cứu ủng hộ cây cơm cháy (Sambucus)?▾
Trích dẫn nghiên cứu
- 4 RCTs, 180 participants (2019)Meta-analysis of RCTs
Phân tích gộp này từ các thử nghiệm ngẫu nhiên cho thấy bổ sung quả cơm cháy giúp giảm đáng kể các triệu chứng nhiễm trùng đường hô hấp trên (mức ảnh hưởng gộp lớn) trong cảm lạnh và cúm, mặc dù tất cả các thử nghiệm đều có quy mô nhỏ.
Xem nghiên cứu → - 5 RCTs, ~624 participants (2021)Systematic review
Tổng quan hệ thống này kết luận quả cơm cháy có thể rút ngắn thời gian cảm lạnh khoảng 2 ngày và thời gian hồi phục cúm khoảng 3 ngày, nhưng đánh giá mức độ chắc chắn của bằng chứng là rất thấp và sự cân bằng giữa lợi ích và tác hại là không chắc chắn.
Xem nghiên cứu → - 87 patients (2020)Randomized controlled trial
Trong thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng mù đôi được FDA phê duyệt trên bệnh nhân cúm xác nhận bằng PCR tại phòng cấp cứu, chiết xuất quả cơm cháy không cho thấy lợi ích về thời gian hoặc mức độ nghiêm trọng của triệu chứng, và có tín hiệu sau phân tích cho thấy triệu chứng nặng hơn khoảng 2 ngày khi dùng đơn độc so với giả dược.
Xem nghiên cứu → - 312 participants (2016)Randomized controlled trial
Trong thử nghiệm ngẫu nhiên mù đôi trên hành khách bay đường dài, chiết xuất quả cơm cháy giảm tổng thời gian cảm lạnh (57 ngày so với 117 ngày ở nhóm giả dược) và giảm mức độ nghiêm trọng của triệu chứng so với giả dược.
Xem nghiên cứu → - Narrative review (2018)Review
Bài tổng quan này về các hoạt chất sinh học của cây cơm cháy (Sambucus nigra) ghi nhận hoạt tính kháng virus của anthocyanin/phenol, nhưng cảnh báo rằng tất cả các bộ phận của cây đều chứa glycoside cyanogenic (sambunigrin) có thể giải phóng hydro cyanide độc hại và được giảm bớt qua chế biến nhiệt.
Xem nghiên cứu → - Wieland 2021 (2021)Systematic review
Tổng quan hệ thống của 5 thử nghiệm ngẫu nhiên cho thấy quả cơm cháy có thể làm giảm thời gian/mức độ nghiêm trọng của bệnh nhiễm trùng đường hô hấp do virus mà không có bằng chứng về kích thích miễn dịch quá mức, nhưng đánh giá bằng chứng về cả lợi ích và tác hại là không chắc chắn (độ chắc chắn thấp).
Xem nghiên cứu → - Macknin 2020 (2020)RCT
Thử nghiệm ngẫu nhiên mù đôi có đối chứng giả dược được FDA phê duyệt tại phòng cấp cứu (n=87, tuổi từ 5 trở lên, cúm xác nhận bằng xét nghiệm) cho thấy quả cơm cháy không rút ngắn thời gian hoặc mức độ nghiêm trọng của cúm và có thể kéo dài thời gian đến khi giảm triệu chứng trừ khi kết hợp với oseltamivir.
Xem nghiên cứu → - Cao 2024 (2024)RCT
Thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng giả dược chéo (n=18 người lớn thừa cân, uống nước ép quả cơm cháy hai lần mỗi ngày trong 1 tuần) làm tăng hệ vi sinh vật trong phân và giảm mức tăng glucose sau nghiệm pháp dung nạp glucose đường uống khoảng 24%, đồng thời tăng quá trình oxy hóa chất béo.
Xem nghiên cứu → - Zakay-Rones 2004 (2004)RCT
Trong thử nghiệm ngẫu nhiên, mù đôi, có đối chứng giả dược (n=60) trên bệnh nhân cúm A/B: chiết xuất quả cơm cháy (Sambucol) giúp giảm triệu chứng trung bình sớm hơn khoảng 4 ngày và giảm việc sử dụng thuốc cứu hộ so với giả dược.
Xem nghiên cứu →
Nghiên cứu tham khảo bổ sung
Nguồn: PubMed / Europe PMC
Khám phá tiềm năng chống đái tháo đường của anthocyanin: Từ các con đường sinh hóa đến thử nghiệm trên người.
2026
Các loại thực phẩm bổ sung sắc tố giàu anthocyanin trên thị trường trực tuyến Úc: Nguồn gốc, quy định ghi nhãn và các tuyên bố về hoạt tính sinh học.
2026
Các xu hướng mới trong việc sử dụng thực phẩm bổ sung ở người trưởng thành tại Hoa Kỳ, 1999-2023.
2026
Khám phá các mô hình sử dụng thực phẩm bổ sung ở những người Mỹ gốc Phi sống sót sau ung thư tuyến tiền liệt và ung thư vú: Một phân tích cắt ngang.
2025
Sự pha tạp trong thực phẩm bổ sung: Các phương pháp phòng thí nghiệm nhằm giảm thiểu rủi ro.
2025
Khám phá tác động của Cyanidin-3-Glucoside đối với bệnh viêm ruột: Nghiên cứu các cơ chế mới cho các can thiệp mới nổi.
2023
Hiệu quả của các anthocyanin đơn lẻ trong việc điều hòa các dấu ấn viêm ở bệnh béo phì: Phân tích liều lượng và thành phần nền.
2023
Chiết xuất quả cơm cháy: Phân tích thành phần polyphenol, tính ổn định chất lượng, độ an toàn, vấn đề làm giả và khả năng giảm thiểu các rối loạn sức khỏe do viêm và stress oxy hóa.
2023
Hậu trường của anthocyanin - Từ lợi ích sức khỏe đến các ứng dụng tiềm năng trong lĩnh vực thực phẩm, dược phẩm và mỹ phẩm.
2022
Thực phẩm bổ sung từ chất thải nho giúp tăng cường hệ miễn dịch của ong mật và giảm tải lượng virus gây biến dạng cánh (DWV).
2022
Hoa ăn được như một nguồn chất xơ (tổng số, không hòa tan và hòa tan) tiềm năng làm thực phẩm bổ sung cho vận động viên.
2022
Việc sử dụng và ghi chép thực phẩm bổ sung tại phòng khám theo dõi bệnh nhân ung thư vú sống sót.
2022
Tỷ lệ sử dụng thực phẩm bổ sung nhằm mục đích phòng ngừa COVID-19 tại Nhật Bản.
2022
Các thành phần thực phẩm bổ sung chọn lọc giúp bảo tồn và bảo vệ hệ thống miễn dịch ở người khỏe mạnh: Một đánh giá hệ thống.
2022
Phân tích một số sản phẩm thực phẩm bổ sung được quảng bá nhằm hỗ trợ hoặc tăng cường hệ thống miễn dịch.
2022
Top sản phẩm chứa hoạt chất này
| Sản phẩm | Giá | Xem |
|---|---|---|
Dung dịch uống Novothym Novocare tăng sức đề kháng, giảm cảm cúm, viêm họng (2 vỉ x 5 ống) trungson | 92.000đ | Chi tiết |
Viên Ngậm Hotexcol hỗ trợ giảm ho, giảm đau rát họng hộp 40 viên ankhang | 119.000đ | Chi tiết |
Siro Ho Bobbaby hỗ trợ hạn chế ho; giảm đau rát họng hộp 30 gói x 5ml ankhang | 158.000đ | Chi tiết |
Siro Kinder Thymepect Doppelherz giảm ho, tăng sức đề kháng cho trẻ (100ml) trungson | 265.000đ | Chi tiết |
Siro Special Kid Vitaprolis 125ml – Hỗ trợ giảm viêm đường hô hấp, tăng đề kháng trungson | 275.000đ | Chi tiết |
Thực phẩm bảo vệ sức khoẻ Henry Blooms Kids Liquid Cold and Flu with Elderberry (100ml) trungson | 330.000đ | Chi tiết |
Thực phẩm bảo vệ sức khỏe Kudos Fat Loss (Tuýp 20 viên) hỗ trợ giảm cân pharmacity | 332.000đ | Chi tiết |
Thực phẩm bảo vệ sức khỏe Siro Ăn Ngon Hapi Gold Baby Plus hộp 30 gói ankhang | 365.000đ | Chi tiết |
SIRO HỖ TRỢ GIẢM TRIỆU CHỨNG HO SỔ MŨI BLACK ELDERBERRY COLD & FLU FORTE BRAUER 100ML long_chau | 378.000đ | Chi tiết |
Megaactiv Whole Food Multivitamins (Hộp 60 viên) bổ sung vitamin, khoáng chất pharmacity | 466.000đ | Chi tiết |
Cam kết chất lượng y khoa & Tính độc lập (E-E-A-T)
Nội dung hoạt chất và phân cấp bằng chứng được thẩm định y khoa dựa trên tổng quan nghiên cứu đối chứng (RCT, Meta-analysis) và cơ sở dữ liệu y tế quốc tế (NutriDex, PubMed, NIH ODS).
* Lưu ý y khoa: Thông tin mang tính chất tham khảo giáo dục, không phải là đơn thuốc và không thay thế chẩn đoán của bác sĩ điều trị.