Ngũ vị tử (Schisandra)
Bằng chứng sơ bộDanh pháp quốc tế: Schisandra chinensis · Wǔ Wèi Zǐ 五味子
Phân loại: Chất thích ứng (Adaptogen) · Trường thọ · Dược liệu Y học cổ truyền (TCM)
14 nghiên cứu trích dẫn · 14 đã xác minh nguồn gốc
Tóm Tắt Nhanh (Quick Takeaway)
Kết luận lâm sàng: Schisandra (Ngũ vị tử) được dùng để hỗ trợ khả năng thích ứng với căng thẳng. Bằng chứng ở người hiện chỉ ở mức sơ bộ - các thử nghiệm nhỏ hoặc giai đoạn đầu, có triển vọng nhưng chưa kết luận.
- Hỗ trợ thích ứng với căng thẳng / chống mệt mỏi
- Hỗ trợ gan
- Chống oxy hóa
Liều dùng thông thường: 1–3 g quả khô hoặc khoảng 500 mg chiết xuất chuẩn hóa mỗi ngày.
Nhìn chung dung nạp tốt. Có thể gây ợ nóng, thay đổi khẩu vị. Tránh dùng cho phụ nữ mang thai. Có thể tương tác với thuốc chuyển hóa qua gan.
🔬 Hoạt chất này là gì?
✨ Lợi ích sức khỏe đã ghi nhận
🧬 Hợp chất hoạt tính sinh học
- Lignan (schisandrin, gomisin)
Bằng chứng theo kết quả
Chấm điểm từng kết quả dựa trên nghiên cứu trên người.
| Kết quả | Xu hướng | Độ mạnh | Mức ảnh hưởng | Nghiên cứu | Ghi chú | Nguồn |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Khả năng chống chịu căng thẳng / chống mệt mỏi (tác dụng thích ứng) | Có lợi | Bằng chứng sơ bộ | Chưa rõ | 3 | Bằng chứng sơ bộ cho thấy có lợi, nhưng mức độ tác động chưa rõ ràng. | Xem |
| Sức mạnh cơ bắp ở người lớn tuổi / phụ nữ sau mãn kinh | Có lợi | Bằng chứng sơ bộ | Nhỏ | 2 | Bằng chứng sơ bộ cho thấy có lợi nhỏ. | Xem |
| Đường huyết lúc đói / sau ăn và lipid máu | Có lợi | Bằng chứng sơ bộ | Nhỏ | 2 | Bằng chứng sơ bộ cho thấy có lợi nhỏ. | Xem |
| Triệu chứng mãn kinh (cơn bốc hỏa) | Có lợi | Bằng chứng sơ bộ | Nhỏ | 1 | Bằng chứng sơ bộ cho thấy có lợi nhỏ. | Xem |
| Tương tác thuốc qua CYP3A/P-gp (làm tăng nồng độ thuốc dùng kèm) | Có hại | Bằng chứng trung bình | Lớn | 2 | Bằng chứng mức độ trung bình cho thấy có hại, mức độ tác động lớn. | Xem |
⚖️ Liều dùng & Thời điểm tối ưu
Liều dùng thông thường: 1–3 g quả khô hoặc khoảng 500 mg chiết xuất chuẩn hóa mỗi ngày.
🛡️ Mức độ an toàn & Cảnh báo tác dụng phụ
Nhìn chung dung nạp tốt. Có thể gây ợ nóng, thay đổi khẩu vị. Tránh dùng cho phụ nữ mang thai. Có thể tương tác với thuốc chuyển hóa qua gan.
⚠️ Tương tác thuốc & Thực phẩm cần chú ý
Schisandra có thể ức chế CYP3A và P-glycoprotein, làm tăng nồng độ của một số thuốc dùng kèm (ví dụ tacrolimus). Nghiên cứu trên người tình nguyện khỏe mạnh cho thấy dùng chiết xuất Schisandra sphenanthera trong 13 ngày làm tăng đáng kể mức phơi nhiễm tacrolimus (AUC trung bình +164%, Cmax +227%, độ thanh thải -49%). Cần theo dõi chặt chẽ khi dùng chung với các thuốc chuyển hóa qua CYP3A.
Khám phá thêm
Các chủ đề liên quan giúp bạn so sánh và định hướng.
Hoạt chất liên quan
Hoàng kỳ
Bằng chứng sơ bộAstragalus membranaceus · Huáng Qí 黄芪
Xem chi tiếtSâm Siberia
Bằng chứng trái chiềuEleutherococcus senticosus
Xem chi tiếtNhân sâm
Bằng chứng sơ bộPanax ginseng
Xem chi tiếtKỷ tử
Bằng chứng sơ bộLycium barbarum · Gǒu Qǐ Zǐ 枸杞子
Xem chi tiếtGiao cổ lam
Bằng chứng sơ bộGynostemma pentaphyllum · Jiǎo Gǔ Lán 绞股蓝
Xem chi tiếtNấm linh chi
Bằng chứng sơ bộGanoderma lucidum · Líng Zhī 灵芝
Xem chi tiếtĐược xem xét cho mục tiêu
Mệt mỏi triền miên nên uống gì? Đánh giá bằng chứng về các chất tăng năng lượng
Mệt mỏi kéo dài do đâu? Đánh giá bằng chứng về caffeine, creatine, sắt, vitamin D và các c…
Xem mục tiêuTăng đề kháng nên bổ sung gì? Đánh giá bằng chứng về các chất hỗ trợ miễn dịch
Vitamin D3, kẽm, omega-3, ashwagandha — chất nào thực sự hỗ trợ miễn dịch theo bằng chứng?…
Xem mục tiêuGiải độc gan: chất nào thực sự hỗ trợ gan theo bằng chứng, chất nào nên tránh?
NAC, curcumin, berberine, choline, cây kế sữa — chất nào thực sự hỗ trợ gan theo bằng chứn…
Xem mục tiêuSống khỏe khi về già: bổ sung gì? Những gì bằng chứng thực sự nói (và không nói)
Hạt dinh dưỡng, CoQ10, NMN — chất nào thực sự hỗ trợ lão hóa khỏe mạnh theo bằng chứng? Nh…
Xem mục tiêuMãn kinh, bốc hỏa nên bổ sung gì? Đánh giá bằng chứng khoa học thực sự
Isoflavone đậu nành, nghệ tây, maca — chất nào giảm cơn bốc hỏa mãn kinh theo bằng chứng? …
Xem mục tiêuCác dạng bổ sung
Nguồn: NIH Office of Dietary Supplements (ODS)
Câu hỏi thường gặp
Schisandra được dùng để làm gì?▾
Schisandra có hiệu quả không - bằng chứng nói gì?▾
Liều dùng điển hình của Schisandra là gì?▾
Schisandra có an toàn không? Có lưu ý hay tác dụng phụ gì?▾
Có bao nhiêu nghiên cứu ủng hộ Schisandra?▾
Trích dẫn nghiên cứu
- Panossian 2008 review (2008)
Tổng quan của Panossian năm 2008 cho thấy tác dụng thích ứng và chống mệt mỏi của nhân sâm, chủ yếu dựa trên các thử nghiệm cũ hơn.
Xem nghiên cứu → - Hepatoprotection studies (2025)
Các nghiên cứu về bảo vệ gan cho thấy lignan (hợp chất tự nhiên trong một số thảo dược) làm giảm các chỉ số men gan trong một số báo cáo lâm sàng.
Xem nghiên cứu → - Performance studies (2020)
Các nghiên cứu về hiệu suất cho thấy có thể cải thiện khả năng tập trung và sức bền, nhưng cỡ mẫu nhỏ.
Xem nghiên cứu → - Omija hyperglycemia RCT (Kim 2022) (2022)RCT
Trong một thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng kéo dài 12 tuần, mù đôi trên người trưởng thành có đường huyết lúc đói tăng cao (80 người tham gia, 63 người hoàn thành), chiết xuất Omija (ngũ vị tử) làm giảm đáng kể đường huyết lúc đói (~5,6 mg/dL), diện tích dưới đường cong glucose và insulin sau ăn, và cholesterol LDL so với giả dược.
Xem nghiên cứu → - Muscle strength RCT in older adults (Park 2021) (2021)RCT
Trong một thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng kéo dài 12 tuần, mù đôi trên người trên 50 tuổi (54 người tham gia), chiết xuất ngũ vị tử kết hợp tập thể dục cường độ thấp làm tăng sức mạnh duỗi gối (bên phải +10,2 Nm, P=0,003) so với giả dược, nhưng không thay đổi khối lượng cơ.
Xem nghiên cứu → - Lignans comprehensive review (Ehambarampillai 2025) (2025)review
Một tổng quan năm 2025 trên tạp chí Y học Trung Hoa tổng hợp dược động học và cơ chế của lignan từ ngũ vị tử trong các hoạt động chống oxy hóa, bảo vệ gan, bảo vệ thần kinh và chống tiểu đường, nhấn mạnh giới hạn sinh khả dụng và nhu cầu xác nhận lâm sàng.
Xem nghiên cứu → - Menopausal symptoms RCT (Park 2016) (2016)RCT
Trong một thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng mù đôi trên phụ nữ mãn kinh (36 người hoàn thành), chiết xuất ngũ vị tử BMO-30 làm giảm đáng kể chỉ số Kupperman tổng so với giả dược (P=0,042), đặc biệt là các triệu chứng bốc hỏa, đổ mồ hôi và hồi hộp.
Xem nghiên cứu → - Tacrolimus interaction study (Xin 2007) (2007)clinical pharmacokinetic study (healthy volunteers)
Trong một nghiên cứu trên 12 nam tình nguyện viên khỏe mạnh, dùng chiết xuất ngũ vị tử (Schisandra sphenanthera) trong 13 ngày làm tăng đáng kể mức phơi nhiễm tacrolimus (AUC trung bình +164%, Cmax +227%, độ thanh thải -49%), cho thấy tương tác thuốc-thảo dược qua trung gian CYP3A/P-glycoprotein có ý nghĩa lâm sàng.
Xem nghiên cứu → - Lignan CYP450/P-gp drug-interaction review (Zhang 2022) (2022)narrative review (drug-drug interactions)
Một bài tổng quan trên tạp chí Frontiers in Pharmacology kết luận rằng lignan từ quả mộc ngũ vị (ví dụ schisandrin A, schisantherin A, schisandrol B) là chất ức chế mạnh enzyme CYP3A và protein vận chuyển P-glycoprotein, có thể làm tăng đáng kể nồng độ trong máu của các thuốc dùng cùng là cơ chất của CYP3A như tacrolimus, do đó cần theo dõi lâm sàng.
Xem nghiên cứu → - ADAPT-232 attention RCT (Aslanyan 2010) (2010)randomized controlled trial (combination product)
Trong một thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng mù đôi trên 40 phụ nữ khỏe mạnh, một liều duy nhất 270 mg ADAPT-232 (hỗn hợp cố định gồm mộc ngũ vị, hồng cảnh và ngũ gia bì) giúp cải thiện đáng kể khả năng chú ý, tốc độ và độ chính xác trong bài kiểm tra chú ý d2 so với giả dược (P<0,05); hiệu quả này là do sự kết hợp, không phải riêng mộc ngũ vị.
Xem nghiên cứu → - Karosanidze 2022 (2022)RCT
Thử nghiệm ngẫu nhiên mù tứ bội có đối chứng giả dược trên 100 bệnh nhân hậu COVID-19 dùng hỗn hợp chất thích ứng cố định Chisan/ADAPT-232 (hồng cảnh, ngũ gia bì, mộc ngũ vị) trong 2 tuần đã giảm thời gian mệt mỏi và đau lần lượt 1 và 2 ngày ở 50% bệnh nhân, đồng thời giảm nồng độ IL-6 so với giả dược.
Xem nghiên cứu → - Kim 2022 (Omija/OSM hyperglycemia RCT) (2022)RCT
Thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng kéo dài 12 tuần trên 80 người trưởng thành có rối loạn đường huyết lúc đói (FPG 100-140 mg/dL): hỗn hợp chiết xuất mộc ngũ vị (Omija) và đậu nành giúp giảm đáng kể glucose huyết tương lúc đói, glucose sau ăn (30/60 phút), insulin sau ăn (60 phút), AUC insulin, fructosamine và cholesterol LDL so với giả dược, không có dấu hiệu an toàn bất lợi.
Xem nghiên cứu → - Park 2020 (Schisandra muscle-strength RCT) (2020)RCT
Ở 45 phụ nữ sau mãn kinh, dùng 1000 mg/ngày chiết xuất mộc ngũ vị trong 12 tuần giúp tăng đáng kể sức mạnh cơ tứ đầu đùi (tương tác p=0,001; trong nhóm p<0,001) và giảm lactate máu lúc nghỉ (p=0,038) so với giả dược tinh bột.
Xem nghiên cứu → - Karosanidze 2022 (ADAPT-232 Long COVID RCT) (2022)RCT
Thử nghiệm ngẫu nhiên mù tứ bội có đối chứng giả dược trên 100 bệnh nhân hậu COVID-19: dùng Chisan/ADAPT-232 (mộc ngũ vị, hồng cảnh, ngũ gia bì) trong 2 tuần giúp tăng tốc phục hồi, với tỷ lệ hết mệt mỏi và các triệu chứng khác cao hơn đáng kể, đồng thời giảm CRP nhanh hơn so với giả dược.
Xem nghiên cứu →
Top sản phẩm chứa hoạt chất này
| Sản phẩm | Giá | Xem |
|---|---|---|
SIRO HO, BỔ PHẾ NOPANHO KINGPHAR 125ML long_chau | 45.000đ | Chi tiết |
Thông Phế Phúc Hưng dạng cao lỏng hỗ trợ giảm ho, giảm đờm, hỗ trợ đường hô hấp (250ml) trungson | 98.000đ | Chi tiết |
Thuốc Adamfor Xuân Quang tráng dương bổ thận (2 vỉ x 10 viên) trungson | 120.000đ | Chi tiết |
Niệm Từ Am Hiếu Tử Xuyên Bồi Tỳ Bà Cao bổ phế, thanh giọng, giảm ho, tiêu đờm (150ml) trungson | 125.000đ | Chi tiết |
Viên uống Herbal Wellness Linh Chi Forte hỗ trợ thanh nhiệt, tăng cường chức năng gan (Hộp 30 viên) pharmacity | 136.500đ | Chi tiết |
SIRO GIẢM HO NIỆM TỪ AM HIẾU TỬ XUYÊN BỐI TỲ BÀ CAO 300ML long_chau | 170.000đ | Chi tiết |
Niệm Từ Am Hiếu Tử Xuyên Bối Tỳ Bà Cao - Bổ Phế, Giảm Ho, Nhuận Phổi 300ml trungson | 179.000đ | Chi tiết |
Combo 2 Hộp Viên uống Herbal Wellness Linh Chi Forte hỗ trợ thanh nhiệt, tăng cường chức năng gan (Hộp 30 viên) pharmacity | 195.000đ | Chi tiết |
Thực phẩm bảo vệ sức khỏe ROCKET ( hộp 10 gói ) trungson | 200.000đ | Chi tiết |
Sâm nhung bổ thận TW3 GOLD Foripharm (hộp 30 viên) tăng cường sinh lý nam pharmacity | 220.000đ | Chi tiết |
Cam kết chất lượng y khoa & Tính độc lập (E-E-A-T)
Nội dung hoạt chất và phân cấp bằng chứng được thẩm định y khoa dựa trên tổng quan nghiên cứu đối chứng (RCT, Meta-analysis) và cơ sở dữ liệu y tế quốc tế (NutriDex, PubMed, NIH ODS).
* Lưu ý y khoa: Thông tin mang tính chất tham khảo giáo dục, không phải là đơn thuốc và không thay thế chẩn đoán của bác sĩ điều trị.